Actief bevragen van depressieve klachten en suicidaliteit

  • Depressieve klachten

    Risicofactoren

    Het is zinvol om in de huisartsenpraktijk te vragen naar depressieve klachten bij een verhoogd risico (niet-limitatief):

    • vage, eerder fysieke klachten, zoals slaapproblemen, moeheid, nausea, gebrek aan eetlust;
    • vermagering, duizeligheid, (lagerug)pijn zonder duidelijke diagnostische oorzaak;
    • een steeds wisselende presentatie van klachten in te frequente bezoeken;
    • abnormale inactiviteit, teruggetrokkenheid of vermijdingskenmerken, vooral bij oudere geïsoleerde patiënten;
    • ingrijpende levensgebeurtenissen, zoals belangrijke ontgoochelingen of verliessituaties (bijv. echtscheiding, overlijden van naasten, werkloosheid);
    • ernstige somatische aandoeningen die moeilijk te verwerken zijn omwille van hun ernst of verlies aan perspectief in het leven, zoals een acuut myocardinfarct, een kwaadaardige aandoening, CVA bij de patiënt of zijn omgeving;
    • geheugen- en concentratiestoornissen (differentiaaldiagnose: beginnende dementie/depressie);
    • voorgeschiedenis van ernstige psychiatrische problematiek, zoals psychosen;
    • voorgeschiedenis van depressie, vooral als ook onverklaarbare lichamelijke klachten, angststoornissen, middelenmisbruik of chronische pijn aanwezig zijn.

    Twee vragen

    Peil naar depressieve klachten met de volgende vragen:

    • ‘Werd u de voorbije twee weken vaak gehinderd door depressieve gevoelens of hopeloosheid?’
    • ‘Werd u de voorbije twee weken vaak gehinderd door weinig interesse of plezier in de dingen die u deed?’

    Indien de patiënt eenmaal ‘ja’ antwoordt, zijn er depressieve klachten aanwezig en is er een risico op depressie. Bevestig de diagnose.

    Suicidaliteit

    Actief bevragen

    Zie ook: de suicidepreventiekaart van Domus Medica

    Bij depressieve patiënten is het aanbevolen om het suïciderisico actief te bevragen:

    • Bevraag en benoem zelfdodingsgedachten: ‘Bent u soms wanhopig? Denkt u dan aan zelfmoord?’
    • Schat de ernst in door het rechtstreeks de zelfdodingsgedachten te bevragen: frequentie, duur, intensiteit, plannen.
    • Verkrijg inzicht: exploreer de gevoelens, bespreek de uitlokkende gebeurtenis, de achterliggende problematiek en aanwezige risicofactoren.
    • Zoek uitzicht: creëer tijd, bespreek beschermende factoren en zoek houvast.

    Opvolging en verwijzing

    Zie ook: doorverwijsgids op de website van Domus Medica

    • Verwijs bij een reëel suïciderisico naar de reguliere geestelijke gezondheidszorg, waarbij mogelijke drempels worden besproken met de patiënt.
    • Betrek naasten, maak een crisisplan en organiseer veiligheid in geval van suïcidaliteit.
    • Zorg voor een snelle evaluatie door een gekwalificeerde hulpverlener.
    • Verwijs naar acute psychiatrie in geval van crisis of bespreek opname bij een groot veiligheidsrisico.
    • Volg de patiënt op, ook na verwijzing.

  • Richtlijn

    Dossier

    Suïcidekaart

  • Vragen

    Op indicatie:

    • ‘Werd u de voorbije twee weken vaak gehinderd door depressieve gevoelens en hopeloosheid?’
    • ‘Werd u de voorbije twee weken vaak gehinderd door weinig interesse en plezier in de dingen die u deed?’

    Verwerking

    1 x ‘ja’: Peil naar de wens tot hulp